Enerzijds zijn verschillende overheden op dit moment grootschalig informatie openbaar aan het maken, kennis die eerder was voorbehouden aan specialisten en beleidsmakers. Anderzijds worden steeds meer verantwoordelijkheden door het Rijk naar beneden doorgeschoven onder het mom van decentralisatie. Daarbij is het eigenlijk al niet eens de vraag of dit een ideologische overweging is of dat het voortkomt uit budgettaire overwegingen...
Veel gemeenten hebben nu bijvoorbeeld nog geen structuurvisie. Zeker de kleinere gemeenten hebben niet de capaciteiten en kennis die hiervoor nodig is of hun prioriteiten liggen ergens anders. Het is dan ook de vraag of zij de moeilijke afwegingen kunnen maken bij de ruimtelijke opgaven waar veel en tegenstrijdige belangen spelen.
Individuele inspraak voor burgers is er vaak meer voor de vorm dan dat er daadwerkelijk sprake is van betrokkenheid en de laatste juridische mogelijkheid tot protest wordt steeds verder ingeperkt. De organisaties die proberen het ruimtelijke ordeningsbeleid te controleren worden weggezet als hindermacht die zand in de motor van de ontwikkeling strooit.
In veel gevallen gaan deze protesten over waarden die niet eenvoudig economisch of in direct belang zijn uit te drukken: schone lucht, mobiliteit, natuur. Zaken die ons eigenlijk allemaal aangaan. En de ruimte in ons land is net zo goed een door ons allen gedeeld eigendom.
De ruimtelijke ordening lijkt nu ongelooflijk grootschalig en complex. Als we daar met z'n allen op een andere manier aan willen werken, dus zonder de overheid die het voortouw neemt, iedereen betrekt en alle belangen afweegt, dan moet dat echt simpeler.
Op veel plekken wordt nu al steeds meer eigen initiatief van de burger verwacht. Dit is echter een rol waar die nog niet aan gewend is en die ook moeilijk op te pakken is. De informatie die hiervoor nodig is, wordt namelijk wel vrijgegeven, maar deze is niet ontsloten. Met ons platform wordt de kennis wel eenvoudig toegankelijk en zelf gebruiken we dit ook al. Eerder hebben we een aantal concrete voorbeelden laten zien van patronen die commercieel interessant zijn en daar kunnen we er ongetwijfeld nog veel meer van vinden.
De belangrijkste vraag die is blijven hangen is echter wat de betekenis voor het publieke kan zijn. Onze rol hier kan namelijk verder gaan dan alleen het beschikbaar maken van de informatie: Naast het vinden van afzetmarkten kunnen we ook speuren naar patronen van gemeenschappen en hun gedeelde belangen.
Als we bijvoorbeeld kijken naar pilot projecten die op initiatief van burgers op dit moment al van de grond komen, kunnen we bepaalde correlaties vinden: Het gaat dan om jonge hoogopgeleiden, met een bescheiden inkomen die wonen in duidelijk begrensde gebieden waar de woningwaarde gemiddeld lager ligt dan in de omgeving. Ze vinden daar een gedeeld goed waar ze zich voor inzetten.
De vraag is nu hoe we dit soort kennis ook op grotere schaal operationeel kunnen maken. We geloven namelijk dat kennis over deze projecten is op te schalen tot het niveau van de buurt en de wijk, zich kan uitbreiden tot de stad en uiteindelijk betekenis heeft voor het hele land. Niet zozeer door de schaal van de initiatieven te vergroten maar door hun eigenschappen te onderzoeken en andere plaatsen aan te wijzen die eenzelfde potentie hebben.
Buildings in Rotterdam ordered by time of construction
Farmland in the Netherlands
Debatable demographics: Non-westerners in Utrecht
